Schokkende gebeurtenis op de zaak vraagt goede opvang door collega’s

Een explosie in een installatie veroorzaakt brand. Een operator loopt ernstige brandwonden op. Door snel handelen van een directe collega kan erger worden voorkomen. De operator overleeft het. Drie maanden later is hij weer op de zaak. Zijn collega niet; hij heeft de schokkende gebeurtenis niet kunnen verwerken en zit ‘ziek’ thuis. Het is een fictief voorbeeld, maar wel een reëel voorbeeld dat bedrijven veel geld kost. Collega’s of bedrijfshulpverleners die zijn geconfronteerd met een ernstige situatie, hebben nazorg nodig om een trauma te verwerken. Hoe kan die nazorg effectief worden vormgegeven?

Vaak gaat er vooral de eerste dagen aandacht uit naar degenen die een schokkende gebeurtenis hebben meegemaakt. Die opvang is zelfs wettelijk verplicht volgens de Arbowet. Die stelt dat elke organisatie verantwoordelijk is voor de veiligheid, de gezondheid en het welzijn van medewerkers. Als de eerste opvang na een calamiteit onvoorbereid en niet gestructureerd is, kan dat leiden tot ziekteverzuim of het niet goed meer functioneren van een medewerker. Met alle kosten en narigheid van dien voor organisatie en medewerker.

Een brand, een bedrijfsongeval, agressie of een ramp kan een enorme impact hebben op mensen. Ze kunnen er zelfs langdurig onder gaan leiden. In de professionele hulpverlening staat het bekend als PTSS: posttraumatische stress-stoornis. Mensen kampen met stressreacties zoals herinneringen, slapen slecht en zijn prikkelbaar of boos. Ook kunnen ze zich moeilijk concentreren of ontwikkelen ze lichamelijke klachten.

‘Wanneer kom je weer werken?’
Als de medewerker inderdaad noodgedwongen thuis zit omdat hij of zij niet kan werken, is er meestal weinig begrip. Al snel gaat de telefoon weer: wanneer ben je weer van plan om te komen werken, het is toch alweer een paar weken geleden? Ja, het is weliswaar een paar weken geleden, maar de traumaverwerking is nog maar amper compleet - als die al is begonnen.
Traumaverwerking staat echter nog in de kinderschoenen. Na een schokkende gebeurtenis zijn mensen in de war. Daarom is praten, veel praten, van belang. Door erover te praten, is iemand in staat de beelden, gedachten en gevoelens te ordenen. Door die ‘reconstructie’ zal de eerste verwarring verdwijnen. Door er vaker over te praten, wordt de gebeurtenis ‘gewoner’ en worden emoties minder hevig. Elke calamiteit is anders, maar het verwerkingsproces verloopt altijd identiek.

Goede collegiale opvang is het halve werk
Als organisatie kunt u een aantal (basis)maatregelen eenvoudig organiseren.

  • Creëer een goed vangnet in de organisatie. Dit vangnet kan bestaan uit leidinggevenden en opvangers en moet snel en doeltreffend kunnen worden ingezet. Dit moet protocollair te worden geborgd.
  • Zorg dat medewerkers over een schokkend incident kunnen praten. Vooral met iemand die ze kennen en vertrouwen. Vaak kent diegene ook de aard van de werkzaamheden. Dit vraagt echter specifieke vaardigheden van opvangers.
  • Train medewerkers in collegiale opvang. Het gaat om de techniek van het luisteren en op de juiste manier reageren. Hoe reageer je op iemand? Wat zeg je wel? En wat niet?

Een aantal van deze maatregelen lijken op de bekende ‘open deur’. In de praktijk zien we (achteraf) echter nog te veel ‘gemiste kansen’.

Nieuw: trainingen ‘Collegiale nazorg’ van Trigion Opleidingen
Trigion Safety Opleidingen is gestart met de training ‘Collegiale nazorg’ in samenwerking met de Trauma Nazorg Groep. De trainingen bestaan uit thematrainingen of uit meerdaagse trainingen, afhankelijk van de behoefte. De trainingen zijn  erop gericht om bedrijfshulpverleners en collega’s te ondersteunen bij het zo goed mogelijk helpen van collega’s die een schokkende gebeurtenis hebben meegemaakt.