Procesgerichte veiligheidszorg in grootste overdekte markthal

Op 1 oktober opende koningin Máxima de Markthal Rotterdam, een reusachtig complex dat 96 winkelunits met versproducten herbergt, evenals twintig levensmiddelenwinkels en acht restaurants. De veertig meter hoge, hoefijzervormige overkapping bestaat uit 228 appartementen en onder de twaalfduizend vierkante meter grote marktvloer bevinden zich 1200 parkeerplaatsen en een expeditie ruimte. De eerste week mocht het bijzondere winkelcentrum al 350.000 bezoekers verwelkomen. Een integrale mix van organisatorische, bouwkundige en elektronische beveiligingsmaatregelen zorgt ervoor dat alles in goede banen wordt geleid.

Hoewel de beveiligers in de Markthal met het bekende V-tje op de revers van hun driedelige uniform opereren, worden zij door opdrachtgever Corio niet op de eerste plaats als beveiliger ingezet. “We spreken hier van servicemanagers”, legt facility manager a.i. Jan Willem de Wit uit. “Ze vormen als het ware het verlengstuk van onze organisatie richting ondernemers en bezoekers van de Markthal. Ze zien natuurlijk toe op de orde en veiligheid en zorgen zo nodig voor handhaving, maar ze worden vooral ingezet om ervoor te zorgen dat alles probleemloos verloopt. Als ergens hulp nodig is, als iemand een vraag heeft of als een roltrap ermee stopt, staan de servicemanagers paraat om de problemen zo snel mogelijk op te lossen.”

Aanbesteding

De servicegerichtheid en het vermogen om klant- en oplossingsgericht mee te denken gaven volgens De Wit de doorslag bij de keuze van de leverancier voor de servicewerkzaamheden. Trigion won de door VFM Facility Experts begeleide aanbesteding omdat het volgens de opdrachtgever met de economisch meest voordelige inschrijving (EMVI) kwam. Dat wil zeggen dat de beste verhouding tussen prijs en kwaliteit werd geboden. “Tijdens de aanbesteding is voor alle leveranciers een schouw op locatie verzorgd en zijn in een later stadium door alle leveranciers presentaties gegeven waarbij de operationeel leidinggevende aanwezig was.”

“We hebben er voor dit project bewust voor gekozen om ervaren medewerkers in te zetten. Winkelbeveiligers in hart en nieren”, licht teamleider Ton van der Heijden van Trigion toe. “We hebben hier namelijk te maken met sterk uiteenlopende situaties waar je snel en flexibel op moet kunnen inspelen. Vaak weet je wel wanneer je grote drukte kan verwachten, maar je kan het nooit precies voorspellen. Je moet dus altijd zo pragmatisch mogelijk reageren op wat er speelt.”

Veiligheid

In het ontwerp van de Markthal is al in vele opzichten rekening gehouden met de veiligheid. De buitenschil en de glazen puien - de grootste van Nederland - zijn braakwerend gemaakt en er zijn flexibele tourniquets, de Duotour van Boon Edam, toegepast. Deze kunnen naar gelang de drukte als draaideur, als schuifdeur of als geheel open toegang worden gebruikt. Dat laatste gebeurt ook in geval van een ontruiming. Maar liefst dertien sensoren in de tourniquets zorgen ervoor dat er geen ongevallen kunnen gebeuren en een speciale sensor boven elke toegang telt de bezoekers die naar binnen en naar buiten gaan. Dat laatste is van belang om te kunnen ingrijpen als de drukte te groot wordt. Mede om in geval van een incident snel genoeg te kunnen ontruimen is in overleg met de brandweer een maximum aantal aanwezige bezoekers gesteld. Als dat maximum wordt bereikt, mogen er pas weer mensen naar binnen, als andere bezoekers het gebouw verlaten. De servicemanagers zijn getraind om dat op een klantvriendelijke manier te begeleiden.

Uitdagingen

De Markthal vormde voor de bouwers een technische uitdaging van formaat. De glaspui moest bijvoorbeeld als kabelnetgevel worden uitgevoerd om de soms enorme winddruk te kunnen opvangen. De gevel kan nu zo’n zeventig centimeter naar binnen en naar buiten bewegen. Dat vergde de nodige creativiteit van Boon Edam bij de aansluiting van de tourniquets op de gevel. Er is nu rondom een speciaal geconstrueerde portaal geplaatst met een scharnierende verbinding met de kabelnetgevel. Flexibele slabben zorgen ervoor dat het geheel wind- en waterdicht blijft. Dat laatste was een voorwaarde, omdat met de Markthal ook een zeer hoge energieprestatienorm wordt nagestreefd.

Binnen zorgt de afmeting en vooral de hoogte van de hal voor nog een andere uitdaging. Branddetectie is bepaald niet eenvoudig te realiseren in zo’n ruimte. Mede in overleg met specialisten van Trigion is nu gekozen voor firebeams. Als deze een bepaalde tijd onderbroken worden, treedt het met gesproken instructies werkende ontruimingsalarm in werking en wordt automatisch de brandweer gealarmeerd. Naast de firebeams zijn rookmelders toegepast op plaatsen waar dat nodig is, zoals bij units waar gefrituurd wordt, in technische ruimten en in de ondergrondse ruimten, zoals de parkeergarage.

BHV

De Markthal beschikt over een professioneel getrainde en in samenwerking met Trigion opgezette BHV-organisatie. Deze bestaat nu uit de servicemanagers, maar het is de bedoeling dat ook de ondernemers getraind gaan worden in het snel naar buiten begeleiden van hun medewerkers en bezoekers in geval van een calamiteit. De servicemanagers beschikken naast hun BHV-certificaat ook over een EHBO-diploma en ze kunnen overweg met de vier AED reanimatiesets die op strategische plaatsen zijn opgehangen.

De brandweer is uitgebreid rondgeleid door de marktmeester om kennis te nemen van de locatie en werking van de technische installaties, zoals afsluiters voor gas en elektra. Een ontruimingsoefening heeft nog niet plaatsgevonden, maar dat staat wel op de planning. Corio wil echter eerst de ondernemers de gelegenheid bieden om aan hun nieuwe omgeving te wennen, voordat zoiets ingrijpends als een evacuatie georganiseerd wordt.

Beveiligingsmaatregelen

Om criminaliteit in de Markthal tegen te gaan is een mix van organisatorische, bouwkundige en elektronische beveiligingsmaatregelen toegepast. Gedurende de openingstijden - meestal van tien uur ’s morgens tot acht uur ’s avonds - is alles open. Rond sluitingstijd kunnen de ondernemers hun unit afsluiten met rolluiken. Dat is alleen voor extra zekerheid, want een half uur na sluitingstijd gaat de marktvloer op slot voor bezoekers. Voor de bewoners van de appartementen vormt dat geen probleem, want die hebben een eigen toegang via de buitenkant van het gebouw. Ook de parkeergarage en de expeditieruimte blijven buiten de openingsuren toegankelijk voor bewoners en ondernemers. De horeca in de plint van de Markthal blijft tot elf uur ’s avonds open. Door het sluiten van de rolluiken kan deze horeca langer open blijven en kan de vloer gesloten worden.

Keurmerk

De servicemanagers zijn veel aanwezig op de winkelvloer, maar voor extra toezicht is ook een camerasysteem geïnstalleerd. Vanuit de meldkamer, die een fraai uitzicht op de winkelvloer biedt, is via strategisch gemonteerde HD-domecamera’s van Bosch continu de situatie in het complex te bewaken. Zo kunnen de mensen op de vloer in geval van een calamiteit efficiënt worden aangestuurd. Bovendien worden alle beelden opgeslagen om zo nodig het bevoegde gezag te kunnen ondersteunen.

“We hebben goede contacten met gemeente, politie en brandweer”, zegt De Wit. “Binnenkort verwachten we voor de Markthal de eerste ster voor het Keurmerk Veilig Ondernemen te ontvangen. Daar hecht Corio grote waarde aan. Wij zien het als beheerder van het centrum als onze plicht om het initiatief te nemen voor KVO-trajecten, zoals we dat ook in andere winkelcentra doen.”

Gecertificeerd

Er is bewust gekozen voor een eigen meldkamer. De vaste centralisten kennen het gebouw door en door en zijn bovendien gecertificeerd om de brandmeldinstallatie te bedienen. Zij kunnen de installatie resetten en zijn bevoegd melders uit te schakelen als dat wegens werkzaamheden nodig is. De centralisten en de medewerkers op de werkvloer onderhouden ook goede en intensieve contacten met de ondernemers. De lijnen zijn kort en als er even geen servicemanager in de buurt is, zijn die via een speciaal alarmnummer heel snel op te roepen. De servicemanagers hebben eveneens korte lijnen met externe partijen die voor bijvoorbeeld het onderhoud van de roltrappen en de liften zorgen. Bij een storing weten zij direct wie zij kunnen waarschuwen als zij het defect niet zelf kunnen verhelpen.

De Markthal draait intussen als een trein. Al op 26 oktober werd de miljoenste bezoeker verwelkomt. De Wit: “Vooral in de weekends halen wij soms zestigduizend bezoekers per dag. Rond kerst verwachten wij opnieuw topdrukte. Onze serviceorganisatie bereidt zich daar al op voor. We zullen full swing aanwezig zijn om er een groot feest van te maken.”

Dit artikel is eerder gepubliceerd in de december-editie van vakblad Beveiliging.